<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>IMERG | Irpan Chumaedi</title><link>https://www.irpanchumaedi.com/tag/imerg/</link><atom:link href="https://www.irpanchumaedi.com/tag/imerg/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><description>IMERG</description><generator>Wowchemy (https://wowchemy.com)</generator><language>en-us</language><lastBuildDate>Tue, 12 May 2026 00:00:00 +0000</lastBuildDate><image><url>https://www.irpanchumaedi.com/images/icon_huc8b49dbecede763dad003ee9bbdb929f_244914_512x512_fill_lanczos_center_2.png</url><title>IMERG</title><link>https://www.irpanchumaedi.com/tag/imerg/</link></image><item><title>Download Data Hujan GPM IMERG dengan NASA Giovanni</title><link>https://www.irpanchumaedi.com/post/materi-download-gpm/</link><pubDate>Tue, 12 May 2026 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.irpanchumaedi.com/post/materi-download-gpm/</guid><description>&lt;h2 id="mengapa-gpm-imerg">Mengapa GPM IMERG?&lt;/h2>
&lt;p>Ketika data stasiun hujan BMKG tidak tersedia atau tidak mencukupi untuk area studi kamu, &lt;strong>GPM IMERG&lt;/strong> adalah solusi terbaik yang tersedia secara gratis. GPM (&lt;em>Global Precipitation Measurement&lt;/em>) adalah misi satelit bersama NASA dan JAXA yang menghasilkan estimasi curah hujan global setiap 30 menit dengan resolusi spasial 0.1° × 0.1° (~11 km di ekuator).&lt;/p>
&lt;p>&lt;strong>Keunggulan GPM IMERG:&lt;/strong>&lt;/p>
&lt;ul>
&lt;li>✅ Cakupan global termasuk seluruh wilayah Indonesia&lt;/li>
&lt;li>✅ Data historis tersedia sejak &lt;strong>Juni 1998&lt;/strong> (hampir 27 tahun)&lt;/li>
&lt;li>✅ Gratis tanpa registrasi berbayar&lt;/li>
&lt;li>✅ Tersedia dalam resolusi waktu 30 menit, harian, dan bulanan&lt;/li>
&lt;li>✅ Produk Final Run sudah dikoreksi dengan data gauge (stasiun hujan)&lt;/li>
&lt;/ul>
&lt;p>&lt;strong>Keterbatasan yang perlu diketahui:&lt;/strong>&lt;/p>
&lt;ul>
&lt;li>❌ Bukan pengukuran langsung — tetap ada bias, terutama di area pegunungan&lt;/li>
&lt;li>❌ Resolusi spasial ~11 km mungkin kurang detail untuk DAS kecil (&amp;lt;50 km²)&lt;/li>
&lt;li>❌ Memerlukan validasi dengan data stasiun sebelum digunakan untuk desain&lt;/li>
&lt;/ul>
&lt;hr>
&lt;h2 id="mengenal-produk-gpm-imerg">Mengenal Produk GPM IMERG&lt;/h2>
&lt;p>Sebelum download, penting memahami tiga varian produk IMERG:&lt;/p>
&lt;table>
&lt;thead>
&lt;tr>
&lt;th>Produk&lt;/th>
&lt;th>Latensi&lt;/th>
&lt;th>Koreksi Gauge&lt;/th>
&lt;th>Rekomendasi Penggunaan&lt;/th>
&lt;/tr>
&lt;/thead>
&lt;tbody>
&lt;tr>
&lt;td>&lt;strong>Early Run&lt;/strong>&lt;/td>
&lt;td>~4 jam&lt;/td>
&lt;td>❌ Tidak&lt;/td>
&lt;td>Monitoring banjir real-time&lt;/td>
&lt;/tr>
&lt;tr>
&lt;td>&lt;strong>Late Run&lt;/strong>&lt;/td>
&lt;td>~12 jam&lt;/td>
&lt;td>Sebagian&lt;/td>
&lt;td>Operasional jangka pendek&lt;/td>
&lt;/tr>
&lt;tr>
&lt;td>&lt;strong>Final Run&lt;/strong>&lt;/td>
&lt;td>~3.5 bulan&lt;/td>
&lt;td>✅ Ya&lt;/td>
&lt;td>&lt;strong>Studi hidrologi &amp;amp; AMDAL&lt;/strong> ✓&lt;/td>
&lt;/tr>
&lt;/tbody>
&lt;/table>
&lt;blockquote>
&lt;p>&lt;strong>Untuk keperluan AMDAL, kajian hidrologi, dan HEC-HMS → selalu gunakan Final Run (V07B).&lt;/strong>&lt;/p>
&lt;/blockquote>
&lt;hr>
&lt;h2 id="platform-download-nasa-giovanni">Platform Download: NASA Giovanni&lt;/h2>
&lt;p>&lt;strong>NASA Giovanni&lt;/strong> (Geospatial Interactive Online Visualization ANd aNalysis) adalah antarmuka web resmi NASA untuk eksplorasi dan download data geosains termasuk GPM IMERG.&lt;/p>
&lt;p>🔗 &lt;strong>URL:&lt;/strong> &lt;a href="https://giovanni.gsfc.nasa.gov/giovanni/" target="_blank" rel="noopener">https://giovanni.gsfc.nasa.gov/giovanni/&lt;/a>&lt;/p>
&lt;p>Giovanni memungkinkan kamu mengunduh data dalam format NetCDF atau ASCII langsung dari browser — tanpa perlu coding atau command line.&lt;/p>
&lt;hr>
&lt;h2 id="langkah-langkah-download-gpm-imerg-di-giovanni">Langkah-Langkah Download GPM IMERG di Giovanni&lt;/h2>
&lt;h3 id="langkah-1-buka-giovanni-dan-login">Langkah 1: Buka Giovanni dan Login&lt;/h3>
&lt;ol>
&lt;li>Buka &lt;a href="https://giovanni.gsfc.nasa.gov/giovanni/" target="_blank" rel="noopener">https://giovanni.gsfc.nasa.gov/giovanni/&lt;/a>&lt;/li>
&lt;li>Klik &lt;strong>Sign In&lt;/strong> di pojok kanan atas&lt;/li>
&lt;li>Gunakan akun &lt;strong>NASA Earthdata&lt;/strong> (gratis). Jika belum punya, daftar di &lt;a href="https://urs.earthdata.nasa.gov/" target="_blank" rel="noopener">https://urs.earthdata.nasa.gov/&lt;/a>&lt;/li>
&lt;/ol>
&lt;blockquote>
&lt;p>&lt;strong>Tips:&lt;/strong> Pastikan kamu sudah mengaktifkan aplikasi Giovanni di profil Earthdata kamu. Masuk ke profil Earthdata → Applications → Authorized Apps → cari dan authorize Giovanni.&lt;/p>
&lt;/blockquote>
&lt;hr>
&lt;h3 id="langkah-2-pilih-tipe-analisis">Langkah 2: Pilih Tipe Analisis&lt;/h3>
&lt;p>Di panel kiri atas, pilih tipe visualisasi/output yang diinginkan:&lt;/p>
&lt;ul>
&lt;li>&lt;strong>Time Series, Area Averaged&lt;/strong> → untuk mendapatkan satu nilai rata-rata area per waktu (paling umum untuk hidrologi)&lt;/li>
&lt;li>&lt;strong>Map, Averaged&lt;/strong> → untuk melihat distribusi spasial rata-rata&lt;/li>
&lt;li>&lt;strong>Time Averaged Map&lt;/strong> → peta rata-rata untuk periode tertentu&lt;/li>
&lt;/ul>
&lt;p>Untuk download data deret waktu (time series) curah hujan harian ke R atau Excel → pilih &lt;strong>&amp;ldquo;Time Series, Area Averaged&amp;rdquo;&lt;/strong>.&lt;/p>
&lt;hr>
&lt;h3 id="langkah-3-pilih-variabel-data">Langkah 3: Pilih Variabel Data&lt;/h3>
&lt;ol>
&lt;li>
&lt;p>Di kotak pencarian variabel, ketik: &lt;code>IMERG precipitation&lt;/code>&lt;/p>
&lt;/li>
&lt;li>
&lt;p>Dari hasil pencarian, pilih:&lt;/p>
&lt;pre>&lt;code>GPM IMERG Final Precipitation L3 1 day 0.1 degree x 0.1 degree V07
Variable: precipitation
&lt;/code>&lt;/pre>
&lt;p>Nama lengkap: &lt;code>GPM_3IMERGDF_07/precipitation&lt;/code>&lt;/p>
&lt;/li>
&lt;li>
&lt;p>Klik &lt;strong>[+]&lt;/strong> atau &lt;strong>Add&lt;/strong> untuk menambahkan variabel ke daftar aktif.&lt;/p>
&lt;/li>
&lt;/ol>
&lt;blockquote>
&lt;p>&lt;strong>Catatan:&lt;/strong> Produk dengan label &amp;ldquo;&lt;strong>F&lt;/strong>&amp;rdquo; (Final), &amp;ldquo;&lt;strong>D&lt;/strong>&amp;rdquo; (Daily) adalah yang kita gunakan. Hindari produk Early (&amp;ldquo;E&amp;rdquo;) atau Late (&amp;ldquo;L&amp;rdquo;) untuk studi historis.&lt;/p>
&lt;/blockquote>
&lt;hr>
&lt;h3 id="langkah-4-tentukan-rentang-waktu">Langkah 4: Tentukan Rentang Waktu&lt;/h3>
&lt;p>Di panel &lt;strong>Date Range&lt;/strong>, masukkan periode analisis:&lt;/p>
&lt;ul>
&lt;li>&lt;strong>Start Date:&lt;/strong> Sesuaikan kebutuhan (misal: &lt;code>2000-01-01&lt;/code> atau &lt;code>1998-06-01&lt;/code> untuk data paling awal)&lt;/li>
&lt;li>&lt;strong>End Date:&lt;/strong> Tanggal terakhir yang diinginkan&lt;/li>
&lt;/ul>
&lt;blockquote>
&lt;p>&lt;strong>Untuk studi AMDAL:&lt;/strong> Minimal 10 tahun data. Disarankan mengambil &lt;strong>20 tahun&lt;/strong> untuk analisis frekuensi yang representatif.&lt;/p>
&lt;/blockquote>
&lt;hr>
&lt;h3 id="langkah-5-tentukan-area-studi-bounding-box">Langkah 5: Tentukan Area Studi (Bounding Box)&lt;/h3>
&lt;p>Di panel &lt;strong>Bounding Box&lt;/strong>, masukkan koordinat area studi dalam format:&lt;/p>
&lt;pre>&lt;code>West | South | East | North
&lt;/code>&lt;/pre>
&lt;p>&lt;strong>Contoh untuk beberapa kota di Indonesia:&lt;/strong>&lt;/p>
&lt;table>
&lt;thead>
&lt;tr>
&lt;th>Lokasi&lt;/th>
&lt;th>West&lt;/th>
&lt;th>South&lt;/th>
&lt;th>East&lt;/th>
&lt;th>North&lt;/th>
&lt;/tr>
&lt;/thead>
&lt;tbody>
&lt;tr>
&lt;td>Banjarmasin&lt;/td>
&lt;td>114.0&lt;/td>
&lt;td>-3.8&lt;/td>
&lt;td>115.0&lt;/td>
&lt;td>-3.0&lt;/td>
&lt;/tr>
&lt;tr>
&lt;td>Pulau Obi (Maluku Utara)&lt;/td>
&lt;td>127.3&lt;/td>
&lt;td>-1.8&lt;/td>
&lt;td>128.1&lt;/td>
&lt;td>-1.2&lt;/td>
&lt;/tr>
&lt;tr>
&lt;td>Kutai Barat (Kaltim)&lt;/td>
&lt;td>114.5&lt;/td>
&lt;td>-0.5&lt;/td>
&lt;td>115.5&lt;/td>
&lt;td>0.5&lt;/td>
&lt;/tr>
&lt;tr>
&lt;td>Bandung&lt;/td>
&lt;td>107.3&lt;/td>
&lt;td>-7.2&lt;/td>
&lt;td>107.8&lt;/td>
&lt;td>-6.7&lt;/td>
&lt;/tr>
&lt;/tbody>
&lt;/table>
&lt;blockquote>
&lt;p>&lt;strong>Tips:&lt;/strong> Gunakan Google Maps atau QGIS untuk mendapatkan koordinat bounding box area DAS kamu secara akurat. Tambahkan buffer ~0.5° dari batas DAS untuk memastikan cakupan penuh.&lt;/p>
&lt;/blockquote>
&lt;hr>
&lt;h3 id="langkah-6-jalankan-analisis">Langkah 6: Jalankan Analisis&lt;/h3>
&lt;p>Klik tombol &lt;strong>&amp;ldquo;Plot and Download&amp;rdquo;&lt;/strong> (tombol hijau di bawah panel kiri).&lt;/p>
&lt;p>Giovanni akan memproses permintaan dan menampilkan:&lt;/p>
&lt;ul>
&lt;li>Grafik time series interaktif di panel kanan&lt;/li>
&lt;li>Informasi metadata variabel&lt;/li>
&lt;/ul>
&lt;p>Proses ini bisa memakan waktu &lt;strong>beberapa menit&lt;/strong> tergantung panjang periode yang diminta.&lt;/p>
&lt;hr>
&lt;h3 id="langkah-7-download-data">Langkah 7: Download Data&lt;/h3>
&lt;p>Setelah grafik muncul:&lt;/p>
&lt;ol>
&lt;li>Scroll ke bawah grafik, cari tombol &lt;strong>&amp;ldquo;Download&amp;rdquo;&lt;/strong> atau ikon unduh&lt;/li>
&lt;li>Pilih format file:
&lt;ul>
&lt;li>&lt;strong>NetCDF (.nc4)&lt;/strong> → untuk analisis lanjutan di R atau Python&lt;/li>
&lt;li>&lt;strong>ASCII (.csv / .txt)&lt;/strong> → langsung bisa dibuka di Excel&lt;/li>
&lt;/ul>
&lt;/li>
&lt;/ol>
&lt;blockquote>
&lt;p>&lt;strong>Rekomendasi:&lt;/strong> Download dalam format &lt;strong>ASCII&lt;/strong> jika hanya butuh time series untuk Excel atau R. Download &lt;strong>NetCDF&lt;/strong> jika butuh data grid spasial untuk pemetaan di QGIS.&lt;/p>
&lt;/blockquote>
&lt;hr>
&lt;h2 id="alternatif-download-via-nasa-ges-disc-data-lebih-lengkap">Alternatif: Download via NASA GES DISC (Data Lebih Lengkap)&lt;/h2>
&lt;p>Untuk download dalam jumlah besar atau format file-per-hari (granule), gunakan &lt;strong>NASA GES DISC&lt;/strong>:&lt;/p>
&lt;p>🔗 &lt;a href="https://disc.gsfc.nasa.gov/datasets/GPM_3IMERGDF_07/summary" target="_blank" rel="noopener">https://disc.gsfc.nasa.gov/datasets/GPM_3IMERGDF_07/summary&lt;/a>&lt;/p>
&lt;p>Metode download via GES DISC:&lt;/p>
&lt;ol>
&lt;li>Cari dataset &lt;code>GPM_3IMERGDF_07&lt;/code>&lt;/li>
&lt;li>Klik &lt;strong>&amp;ldquo;Online Archive&amp;rdquo;&lt;/strong>&lt;/li>
&lt;li>Navigasi ke folder tahun/bulan yang diinginkan&lt;/li>
&lt;li>Download file &lt;code>.HDF5&lt;/code> atau gunakan &lt;strong>wget script&lt;/strong> yang disediakan&lt;/li>
&lt;/ol>
&lt;hr>
&lt;h2 id="struktur-data-yang-diunduh-format-ascii">Struktur Data yang Diunduh (Format ASCII)&lt;/h2>
&lt;p>Data time series dari Giovanni akan terlihat seperti ini:&lt;/p>
&lt;pre>&lt;code># Units: mm/day
# Variable: GPM IMERG Final Precipitation
# Bounding Box: W=114.0, S=-3.8, E=115.0, N=-3.0
# Start: 2000-01-01, End: 2024-12-31
time, precipitation
2000-01-01, 8.45
2000-01-02, 0.12
2000-01-03, 15.73
...
&lt;/code>&lt;/pre>
&lt;p>Kolom pertama adalah tanggal, kolom kedua adalah curah hujan dalam satuan &lt;strong>mm/hari&lt;/strong>.&lt;/p>
&lt;hr>
&lt;h2 id="langkah-selanjutnya">Langkah Selanjutnya&lt;/h2>
&lt;p>Setelah data berhasil diunduh, langkah berikutnya adalah:&lt;/p>
&lt;ol>
&lt;li>&lt;strong>Rekap &amp;amp; Visualisasi&lt;/strong> → Susun data ke Excel atau proses dengan R&lt;/li>
&lt;li>&lt;strong>Validasi&lt;/strong> → Bandingkan dengan data stasiun BMKG terdekat (jika tersedia)&lt;/li>
&lt;li>&lt;strong>Analisis Frekuensi&lt;/strong> → Hitung curah hujan rencana untuk berbagai kala ulang&lt;/li>
&lt;/ol>
&lt;blockquote>
&lt;p>Lihat tutorial selanjutnya: &lt;strong>Visualisasi Data Hujan dengan R &amp;amp; ggplot2&lt;/strong> untuk mengolah data GPM IMERG yang sudah diunduh.&lt;/p>
&lt;/blockquote>
&lt;hr>
&lt;h2 id="referensi">Referensi&lt;/h2>
&lt;ul>
&lt;li>Huffman, G.J., et al. (2023). &lt;em>GPM IMERG Final Precipitation L3 1 day 0.1 degree x 0.1 degree V07&lt;/em>. Goddard Earth Sciences Data and Information Services Center (GES DISC). &lt;a href="https://doi.org/10.5067/GPM/IMERGDF/DAY/07" target="_blank" rel="noopener">https://doi.org/10.5067/GPM/IMERGDF/DAY/07&lt;/a>&lt;/li>
&lt;li>NASA Giovanni: &lt;a href="https://giovanni.gsfc.nasa.gov/giovanni/" target="_blank" rel="noopener">https://giovanni.gsfc.nasa.gov/giovanni/&lt;/a>&lt;/li>
&lt;li>NASA GES DISC: &lt;a href="https://disc.gsfc.nasa.gov/" target="_blank" rel="noopener">https://disc.gsfc.nasa.gov/&lt;/a>&lt;/li>
&lt;/ul></description></item></channel></rss>